{"id":3654,"date":"2022-11-30T15:58:33","date_gmt":"2022-11-30T14:58:33","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz-future.eu\/?p=3654"},"modified":"2023-01-20T14:35:31","modified_gmt":"2023-01-20T13:35:31","slug":"od-lampy-naftowej-do-energooszczednej-historia-oswietlenia-ulicznego-w-lodzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-od-lampy-naftowej-do-energooszczednej-historia-oswietlenia-ulicznego-w-lodzi","title":{"rendered":"Od lampy naftowej do energooszcz\u0119dnej: historia o\u015bwietlenia ulicznego w \u0141odzi"},"content":{"rendered":"\n

Trudno sobie wyobrazi\u0107 wsp\u00f3\u0142czesne polskie miasto \u0141\u00f3d\u017a bez o\u015bwietlenia ulicznego. Ale nic dziwnego, \u017ce \u0141\u00f3d\u017a ton\u0119\u0142a kiedy\u015b w ciemno\u015bciach – jeszcze przed pojawieniem si\u0119 lampy naftowej. Ka\u017cdego dnia, wraz z nadej\u015bciem pierwszego zmierzchu, latarnie naftowe by\u0142y zapalane przez osob\u0119 odpowiedzialn\u0105 za utrzymanie o\u015bwietlenia ulicznego. Drugim wa\u017cnym wynalazkiem by\u0142y lampy zasilane gazem ziemnym. I oczywi\u015bcie prawdziw\u0105 rewolucj\u0105 by\u0142o wprowadzenie lamp elektrycznych. Od 2010 roku w \u0141odzi zacz\u0119\u0142o pojawia\u0107 si\u0119 coraz wi\u0119cej energooszcz\u0119dnych lamp o\u015bwietlenia ulicznego – pisze lodz-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Z historii o\u015bwietlenia miejskiego<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

\u015aredniowieczne miasta europejskie pogr\u0105\u017ca\u0142y si\u0119 w ciemno\u015bci wraz z nadej\u015bcie pierwszego zmierzchu. Absolutna ciemno\u015b\u0107 panuj\u0105ca na ulicach miasta sprzyja\u0142a kradzie\u017com i wypadkom z udzia\u0142em powoz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

I to pomimo faktu, \u017ce o\u015bwietlenie uliczne narodzi\u0142o si\u0119 w staro\u017cytno\u015bci. To w\u0142a\u015bnie staro\u017cytni Grecy, a p\u00f3\u017aniej Rzymianie jako pierwsi zastosowali o\u015bwietlenie uliczne. Do o\u015bwietlania ulic u\u017cywali lamp olejnych, poniewa\u017c pali\u0142y si\u0119 d\u0142u\u017cej ni\u017c pochodnie.<\/p>\n\n\n\n

W tamtych czasach niewolnicy byli odpowiedzialni za zapalanie lamp i utrzymywanie p\u0142omienia.<\/p>\n\n\n\n

W 1417 roku \u00f3wczesny burmistrz stolicy Wielkiej Brytanii, Sir Henry Barton, powa\u017cnie podszed\u0142 do problemu o\u015bwietlenia Londynu. Nakaza\u0142 o\u015bwietla\u0107 ulice miasta ka\u017cdego zimowego wieczoru lampami. Lampy zapalali latarnicy – przy pomocy d\u0142ugich tyczek si\u0119gali do lamp, aby je zapali\u0107 wieczorem i zgasi\u0107 rano.<\/p>\n\n\n\n

Pojawienie si\u0119 lampy naftowej by\u0142o prawdziwym rozwi\u0105zaniem w historii o\u015bwietlenia miast europejskich. Zosta\u0142a wynaleziona w 1853 roku w Borys\u0142awiu (obw\u00f3d lwowski, Ukraina) przez farmaceut\u00f3w Ignacego \u0141ukasiewicza i Jana Zeha.<\/p>\n\n\n\n

O\u015bwietlenie uliczne w \u0141odzi – od lamp naftowych do energooszcz\u0119dnych\u00a0<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

O\u015bwietlenie uliczne w \u0141odzi za pomoc\u0105 lamp naftowych aktywnie realizowa\u0142o si\u0119 w drugiej po\u0142owie XIX wieku. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w tym czasie \u0141\u00f3d\u017a sta\u0142a si\u0119 pot\u0119\u017cnym miastem przemys\u0142owym, kt\u00f3re coraz bardziej si\u0119 rozrasta\u0142o, wi\u0119c ciemno\u015b\u0107 na ulicach by\u0142a sporym problemem.<\/p>\n\n\n\n

Drugim wa\u017cnym wynalazkiem by\u0142y lampy zasilane gazem ziemnym. Po raz pierwszy zastosowano je do o\u015bwietlenia ulic Londynu w 1809 roku. Pod koniec XIX wieku takie lampy dotar\u0142y do \u200b\u200b\u0141odzi i innych polskich miast. Co ciekawe, dawne lampy gazowe i naftowe cz\u0119sto spotykano w \u0141odzi jeszcze w drugiej po\u0142owie XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

Jednak pierwsze lampy gazowe nie wystarczy\u0142y dla szybko rozwijaj\u0105cego si\u0119 miasta. \u201eDziennik \u0141\u00f3dzki\u201d w latach 90-tych XIX wieku pisa\u0142: <\/p>\n\n\n\n

\u201eO\u015bwietlenie ulic naszych pozostawia bardzo wiele do \u017cyczenia; pomi\u0119dzy jedn\u0105 a drug\u0105 latarni\u0105, r\u00f3wnie\u017c na \u015brodku ulicy, ciemno zupe\u0142nie [\u2026]. Onegdaj wieczorem [\u2026] na rogu Piotrkowskiej i Dzielnej, id\u0105c do teatru niemieckiego, jeden z mieszka\u0144c\u00f3w zmuszony by\u0142 po\u015bwieci\u0107 sobie zapa\u0142k\u0105, by zobaczy\u0107, gdzie mostek a gdzie r\u00f3w.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

W 1892 roku ulic\u0119 Piotrkowsk\u0105 o\u015bwietla\u0142y 29 lamp gazowych, w latach 1904 by\u0142o ich ju\u017c 198. W tym samym roku w ca\u0142ej \u0141odzi zainstalowano 1907 lamp gazowych. W 1909 roku w \u0141odzi takich lamp \u015bwieci\u0142o 2313 sztuk.<\/p>\n\n\n\n

Wydatki na gazowni\u0119 i utrzymanie latarni ulicznych nale\u017ca\u0142y do obowi\u0105zk\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w o\u015bwietlonych ulic, jednak od 1897 roku wydatkami tymi obci\u0105\u017cono Kas\u0119 Miejsk\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Prawdziw\u0105 rewolucj\u0105 okaza\u0142o si\u0119 wprowadzenie lamp elektrycznych. Przez d\u0142ugi czas miasto nie posiada\u0142o elektrowni, kt\u00f3ra mog\u0142aby dostarcza\u0107 energi\u0119 elektryczn\u0105 do o\u015bwietlenia ulicznego. Tylko nieliczni zamo\u017cni przemys\u0142owcy mieli prywatne elektrownie, ale wytwarzan\u0105 w nich energi\u0119 wykorzystywali do o\u015bwietlania terenu swoich fabryk i zak\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W 1906 roku uruchomiono tymczasow\u0105 elektrowni\u0119 miejsk\u0105 o mocy 60 kW. Pierwsze cztery latarnie elektryczne pojawi\u0142y si\u0119 w 1908 roku na Nowym Rynku. W 1909 roku w \u0141odzi by\u0142o 96 latarni elektrycznych, aw 1914 roku – 163. Odcinek Piotrkowskiej od ulicy G\u0142\u00f3wnej do Placu Reymonta otrzyma\u0142 o\u015bwietlenie elektryczne dopiero w 1927 roku. Przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 na ulicy Piotrkowskiej lampy gazowe ust\u0105pi\u0142y miejsca elektrycznym. Wprowadzanie o\u015bwietlenia elektrycznego stopniowo odbywa\u0142o si\u0119 tak\u017ce na innych ulicach.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XXI wieku na ulicach \u0141odzi pojawi\u0142y si\u0119 zmodernizowane, energooszcz\u0119dne latarnie, kt\u00f3re daj\u0105 wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a. W parkach i skwerach miasta zosta\u0142y zainstalowane lampy LED na baterie, kt\u00f3re zasilane s\u0105 energi\u0105 s\u0142oneczn\u0105. Chocia\u017c takie lampy uliczne nie s\u0105 tanie, ale maj\u0105 bardzo wa\u017cn\u0105 zalet\u0119 – wcale nie szkodz\u0105 \u015brodowisku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trudno sobie wyobrazi\u0107 wsp\u00f3\u0142czesne polskie miasto \u0141\u00f3d\u017a bez o\u015bwietlenia ulicznego. Ale nic dziwnego, \u017ce \u0141\u00f3d\u017a ton\u0119\u0142a kiedy\u015b w ciemno\u015bciach – jeszcze przed pojawieniem si\u0119 lampy naftowej. Ka\u017cdego dnia, wraz z nadej\u015bciem pierwszego zmierzchu, latarnie naftowe by\u0142y zapalane przez osob\u0119 odpowiedzialn\u0105 za utrzymanie o\u015bwietlenia ulicznego. Drugim wa\u017cnym wynalazkiem by\u0142y lampy zasilane gazem ziemnym. I oczywi\u015bcie prawdziw\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":315,"featured_media":2385,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1116],"tags":[2457,2775,2773,2776,2459,2778,2461,2774,2460,2777],"motype":[1122],"moformat":[18],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-3654","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innowacje","8":"tag-historia-lodzi","9":"tag-historia-oswietlenia","10":"tag-historia-oswietlenia-ulicznego-w-lodzi","11":"tag-jak-oswietlono-miasto","12":"tag-jakim-bylo-miasto-lodz","13":"tag-lampa-naftowa-w-lodzi","14":"tag-lodz-w-xx-wieku","15":"tag-oswietlenie-lodzi","16":"tag-rozwoj-lodzi","17":"tag-swiatla-uliczne","18":"motype-eternal","19":"moformat-vlasna","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/315"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3654"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3661,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3654\/revisions\/3661"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3654"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3654"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3654"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}