{"id":3662,"date":"2022-11-21T18:07:24","date_gmt":"2022-11-21T17:07:24","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz-future.eu\/?p=3662"},"modified":"2023-01-20T14:42:57","modified_gmt":"2023-01-20T13:42:57","slug":"historia-lodzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-historia-lodzi","title":{"rendered":"Historia \u0141odzi"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0141\u00f3d\u017a po\u0142o\u017cona jest w samym centrum Polski. W XIX wieku \u0141\u00f3d\u017a z ma\u0142ego prowincjonalnego miasteczka przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w pot\u0119\u017cny o\u015brodek przemys\u0142owy Polski. Nazwa miasta wywodzi si\u0119 od s\u0142owa \u201e\u0142\u00f3dka\u201d, a pierwsze wzmianki pisemne o \u0141odzi pochodz\u0105 z dokument\u00f3w XIV wieku. \u0141\u00f3d\u017a ma wielonarodow\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 &#8211; histori\u0119 miasta wsp\u00f3\u0142tworzyli Niemcy, Polacy, \u017bydzi, Rosjanie i Czesi. Po II wojnie \u015bwiatowej \u0141\u00f3d\u017a na kilka lat sta\u0142a si\u0119 stolic\u0105 Polski, poniewa\u017c Warszawa zosta\u0142a powa\u017cnie zniszczona. Na prze\u0142omie XX-XXI \u0141\u00f3d\u017a prze\u017cy\u0142a rewitalizacj\u0119 &#8211; stare manufaktury, fabryki i zak\u0142ady otrzyma\u0142y nowe \u017cycie &#8211; pisze <a href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/\">lodz-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_68_1 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2f232794ba6\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2f232794ba6\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-historia-lodzi\/#Legenda_o_zalozeniu_Lodzi\" title=\"Legenda o za\u0142o\u017ceniu \u0141odzi\">Legenda o za\u0142o\u017ceniu \u0141odzi<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-historia-lodzi\/#Pierwsza_wzmianka_pisemna_o_Lodzi_i_nadanie_praw_miejskich\" title=\"Pierwsza wzmianka pisemna o \u0141odzi i nadanie praw miejskich\">Pierwsza wzmianka pisemna o \u0141odzi i nadanie praw miejskich<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-historia-lodzi\/#Szybki_rozwoj_Lodzi_w_XIX_wieku\" title=\"Szybki rozw\u00f3j \u0141odzi w XIX wieku\">Szybki rozw\u00f3j \u0141odzi w XIX wieku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-historia-lodzi\/#Mozaika_etniczna_Lodzi_w_XIX_i_na_poczatku_XX_wieku\" title=\"Mozaika etniczna \u0141odzi w XIX i na pocz\u0105tku XX wieku\">Mozaika etniczna \u0141odzi w XIX i na pocz\u0105tku XX wieku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-historia-lodzi\/#Lodz_w_okresie_I_wojny_swiatowej_i_latach_miedzywojennych\" title=\"\u0141\u00f3d\u017a w okresie I wojny \u015bwiatowej i latach mi\u0119dzywojennych\">\u0141\u00f3d\u017a w okresie I wojny \u015bwiatowej i latach mi\u0119dzywojennych<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-historia-lodzi\/#Lodz_w_czasie_II_wojny_swiatowej\" title=\"\u0141\u00f3d\u017a w czasie II wojny \u015bwiatowej\">\u0141\u00f3d\u017a w czasie II wojny \u015bwiatowej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-historia-lodzi\/#Lodz_powojenna\" title=\"\u0141\u00f3d\u017a powojenna\">\u0141\u00f3d\u017a powojenna<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-historia-lodzi\/#Lodz_w_latach_80_i_90_XX_wieku\" title=\"\u0141\u00f3d\u017a w latach 80. i 90. XX wieku\">\u0141\u00f3d\u017a w latach 80. i 90. XX wieku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-historia-lodzi\/#Zrewitalizowana_Lodz\" title=\"Zrewitalizowana \u0141\u00f3d\u017a\">Zrewitalizowana \u0141\u00f3d\u017a<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Legenda_o_zalozeniu_Lodzi\"><\/span>Legenda o za\u0142o\u017ceniu \u0141odzi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Polska nazwa miasta \u0141\u00f3d\u017a wywodzi si\u0119 od s\u0142owa \u201e\u0142\u00f3dka\u201d. Historycy nie wiedz\u0105 na pewno, dlaczego miasto otrzyma\u0142o tak\u0105 nazw\u0119. Istnieje kilka hipotez pochodzenia nazwy miasta \u0141\u00f3d\u017a.<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug jednej z nich miasto zawdzi\u0119cza swoj\u0105 nazw\u0119 rzekom, kt\u00f3rych przed gwa\u0142townym rozwojem przemys\u0142owym \u0141odzi by\u0142o a\u017c 19. Istnieje jednak inna wersja, kt\u00f3ra m\u00f3wi nie tylko o pochodzeniu nazwy, ale tak\u017ce o za\u0142o\u017ceniu miasta.<\/p>\n\n\n\n<p>Tak wi\u0119c wed\u0142ug legendy miasto \u0141\u00f3d\u017a zosta\u0142o za\u0142o\u017cone przez Janusza, kt\u00f3ry przep\u0142ywa\u0142 \u0142odzi\u0105 le\u015bn\u0105 rzek\u0119. Pewnego dnia podczas podr\u00f3\u017cy zacz\u0119\u0142o mocno pada\u0107 i Janusz postanowi\u0142 si\u0119 zatrzyma\u0107 na nocleg. Wyci\u0105gn\u0105\u0142 \u0142\u00f3d\u017a na brzeg, wywr\u00f3ci\u0142 j\u0105 do g\u00f3ry dnem i schowa\u0142 si\u0119 pod ni\u0105 przed ulew\u0105. Rankiem Janusz zobaczy\u0142 miejsce, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 jego przymusowym przystankiem. Wyda\u0142o mu si\u0119 tak pi\u0119kne, \u017ce \u200b\u200bpostanowi\u0142 zosta\u0107 tu na zawsze. P\u00f3\u017aniej do Janusza do\u0142\u0105czy\u0142y kolejne osoby. W ten spos\u00f3b na miejscu przysz\u0142ego miasta, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y nazywa\u0107 \u201e\u0141\u00f3d\u017a\u201d pojawi\u0142a si\u0119 pierwsza osada.<\/p>\n\n\n\n<p>Oczywi\u015bcie nikt nie wie na pewno, czy to prawda, czy tylko wymys\u0142, ale \u0142odzianie opowiadaj\u0105 t\u0119 legend\u0119 ka\u017cdemu, kto odwiedza miasto.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pierwsza_wzmianka_pisemna_o_Lodzi_i_nadanie_praw_miejskich\"><\/span>Pierwsza wzmianka pisemna o \u0141odzi i nadanie praw miejskich<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Pierwsza pisemna wzmianka o polskim mie\u015bcie \u0141odzi pochodzi z XIV wieku, a mianowicie z 1332 roku. Wtedy to ksi\u0105\u017c\u0119 ziemi \u0142\u0119czyckiej W\u0142adys\u0142aw Garbaty przekaza\u0142 biskupom wroc\u0142awskim niewielk\u0105 wie\u015b o nazwie Lodza. Dokument stwierdza, \u017ce \u200b\u200bmieszka\u0144cy \u0141odzi maj\u0105 prawo do prowadzenia wyr\u0119bu lasu i zajmowania grunt\u00f3w pod pastwiska.<\/p>\n\n\n\n<p>W \u015bredniowieczu uzyskanie prawa magdeburskiego by\u0142o dla miast niezwykle wa\u017cne, gdy\u017c dawa\u0142o miastu szereg mo\u017cliwo\u015bci: zosta\u0142 ustanowiony wybieralny ustr\u00f3j samorz\u0105du terytorialnego, pojawi\u0142 si\u0119 s\u0105d, bardziej regulowane by\u0142y sprawy handlu, spadk\u00f3w itp.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0141\u00f3d\u017a otrzyma\u0142a prawo magdeburskie w 1443 roku. Prawa te nada\u0142 miastu kr\u00f3l polski i wielki ksi\u0105\u017c\u0119 litewski W\u0142adys\u0142aw II Jagie\u0142\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p>Do pocz\u0105tku XIX wieku \u0141\u00f3d\u017a pozostawa\u0142a ma\u0142ym miastem prowincjonalnym, kt\u00f3rego ludno\u015b\u0107 najcz\u0119\u015bciej zajmowa\u0142a si\u0119 rolnictwem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Szybki_rozwoj_Lodzi_w_XIX_wieku\"><\/span>Szybki rozw\u00f3j \u0141odzi w XIX wieku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"630\" src=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3663\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-13.png 1200w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-13-300x158.png 300w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-13-768x403.png 768w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-13-696x365.png 696w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-13-1068x561.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Prawdziwy rozw\u00f3j \u0141odzi rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w XIX wieku. P\u00f3\u017aniej to stulecie nazwano \u201ez\u0142otym\u201d dla \u0141odzi.<\/p>\n\n\n\n<p>Rozw\u00f3j przemys\u0142owy miasta poprzedzi\u0142y jednak burzliwe wydarzenia, jakim by\u0142 podzia\u0142 administracyjny Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. W 1795 roku nast\u0105pi\u0142 III podzia\u0142 Rzeczypospolitej mi\u0119dzy Cesarstwo Austriackie, Kr\u00f3lestwo Prus i Cesarstwo Rosyjskie. Wydarzenia wojen napoleo\u0144skich zmieni\u0142y ustanowione w\u00f3wczas granice. W 1806 roku \u0141\u00f3d\u017a znalaz\u0142a si\u0119 w napoleo\u0144skim Ksi\u0119stwie Warszawskim. W 1815 roku na kongresie wiede\u0144skim ustalono nowe granice i \u0141\u00f3d\u017a znalaz\u0142a si\u0119 w Kr\u00f3lestwie Polskim &#8211; pa\u0144stwie wasalnym Cesarstwa Rosyjskiego.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1820 roku namiestnik Kr\u00f3lestwa Polskiego og\u0142osi\u0142 \u0141\u00f3d\u017a miastem przemys\u0142owym. Ludno\u015b\u0107 \u0141odzi w tym czasie nie przekracza\u0142a 1000 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego stulecia rz\u0105d Kr\u00f3lestwa Polskiego uchwali\u0142 szereg ustaw, na mocy kt\u00f3rych migranci byli zwolnieni z podatk\u00f3w &#8211; przyczyni\u0142o si\u0119 to do nap\u0142ywu do \u0141odzi ambitnych przedsi\u0119biorc\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie Niemc\u00f3w. Liczne rzeki w mie\u015bcie i okoliczne lasy, kt\u00f3re dostarcza\u0142y drewna, r\u00f3wnie\u017c odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w powstaniu manufaktur produkuj\u0105cych tkaniny lniane i bawe\u0142niane. Miasto zacz\u0119\u0142o si\u0119 rozwija\u0107, liczba ludno\u015bci wzros\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1935 roku przedsi\u0119biorca Ludwik Geyer otworzy\u0142 w \u0141odzi najnowocze\u015bniejsze przedsi\u0119biorstwo tkackie &#8211; \u201eBia\u0142\u0105 Fabryk\u0119\u201d. Kilka lat p\u00f3\u017aniej w kompleksie fabrycznym zainstalowano pierwsz\u0105 w Polsce maszyn\u0119 parow\u0105. Rozw\u00f3j kolei r\u00f3wnie\u017c przyczyni\u0142 si\u0119 do ekspansji przemys\u0142u w\u0142\u00f3kienniczego. Pozwoli\u0142o to przedsi\u0119biorcom wej\u015b\u0107 na nowe rynki zbytu towar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 70. i 90. XIX wieku przedsi\u0119biorca Izrael Pozna\u0144ski wybudowa\u0142 ca\u0142e imperium przemys\u0142owe, kt\u00f3re sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z 20 fabryk, dom\u00f3w robotniczych, stra\u017cy po\u017carnej, elektrowni i pa\u0142acu samego Pozna\u0144skiego. Przedsi\u0119biorca Karol Scheibler nie pozostawa\u0142 w tyle za Pozna\u0144skim. By\u0142 w\u0142a\u015bcicielem du\u017cego kompleksu przemys\u0142owego znanego jako Ksi\u0119\u017cy M\u0142yn. W przedsi\u0119biorstwie Scheiblera pracowa\u0142o oko\u0142o 5 tys. robotnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1506\" height=\"846\" src=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3666\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-14.png 1506w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-14-300x169.png 300w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-14-768x431.png 768w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-14-696x391.png 696w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-14-1068x600.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1506px) 100vw, 1506px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Najintensywniejsze tempo uprzemys\u0142owienia \u0141odzi przypad\u0142o na lata 70. i 90. XX wieku. \u0141\u00f3d\u017a sta\u0142a si\u0119 przemys\u0142ow\u0105 stolic\u0105 Kr\u00f3lestwa Polskiego. Miasto by\u0142o nazywano \u201epolskim Manchesterem\u201d. Imigranci z ca\u0142ego \u015bwiata przybywali do \u0141odzi w poszukiwaniu lepszego i \u0142atwiejszego \u017cycia. Wierzyli, \u017ce miasto stanie si\u0119 t\u0105 sam\u0105 \u201eziemi\u0105 obiecan\u0105\u201d. Jednak wielu z nich boryka\u0142o si\u0119 z nier\u00f3wno\u015bciami spo\u0142ecznymi i fatalnymi warunkami pracy.<\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec XIX wieku ludno\u015b\u0107 \u0141odzi przekracza\u0142a ju\u017c 300 tys. os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mozaika_etniczna_Lodzi_w_XIX_i_na_poczatku_XX_wieku\"><\/span>Mozaika etniczna \u0141odzi w XIX i na pocz\u0105tku XX wieku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W XIX i na pocz\u0105tku XX wieku, a\u017c do wybuchu II wojny \u015bwiatowej, w \u0141odzi mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 r\u00f3\u017cne j\u0119zyki i zobaczy\u0107 przejawy r\u00f3\u017cnych kultur. \u0141\u00f3d\u017a by\u0142a wielonarodowo\u015bciowa &#8211; ludno\u015b\u0107 miasta sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z migrant\u00f3w z innych kraj\u00f3w europejskich. Polacy, Niemcy i \u017bydzi stanowili zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ca\u0142ej populacji \u0141odzi. To niemieccy emigranci, a zw\u0142aszcza Ludwik Geyer i Karol Scheibler, otworzyli w mie\u015bcie pot\u0119\u017cne fabryki, w kt\u00f3rych pracowa\u0142y tysi\u0105ce \u0142odzian.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cny wk\u0142ad w rozw\u00f3j miasta przynios\u0142a tak\u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska &#8211; wywodzi\u0142o si\u0119 z niej wielu lekarzy, kupc\u00f3w, w\u0142a\u015bcicieli fabryk i zak\u0142ad\u00f3w. Na przyk\u0142ad polski przedsi\u0119biorca pochodzenia \u017cydowskiego Izrael Pozna\u0144ski by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem ogromnej fabryki w\u0142\u00f3kienniczej.<\/p>\n\n\n\n<p>Mozaik\u0119 etniczn\u0105 miasta uzupe\u0142niali tak\u017ce Rosjanie, kt\u00f3rzy dominowali w\u015br\u00f3d urz\u0119dnik\u00f3w i wojskowych, a tak\u017ce Czesi, Francuzi i Anglicy.<\/p>\n\n\n\n<p>Po II wojnie \u015bwiatowej sk\u0142ad etniczny \u0141odzi kardynalnie si\u0119 zmieni\u0142.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Lodz_w_okresie_I_wojny_swiatowej_i_latach_miedzywojennych\"><\/span>\u0141\u00f3d\u017a w okresie I wojny \u015bwiatowej i latach mi\u0119dzywojennych<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"786\" height=\"500\" src=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-15.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3669\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-15.png 786w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-15-300x191.png 300w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-15-768x489.png 768w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-15-696x443.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 786px) 100vw, 786px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku I wojny \u015bwiatowej \u0141\u00f3d\u017a by\u0142a jednym z najg\u0119\u015bciej zaludnionych miast przemys\u0142owych na \u015bwiecie. Po bitwie pod \u0141odzi\u0105 (1914) miasto zosta\u0142o zaj\u0119te przez Cesarstwo Niemieckie.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1918 roku, gdy Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107, miasto rozbroi\u0142o wojska niemieckie. Pierwsza wojna \u015bwiatowa zahamowa\u0142a tempo rozwoju przemys\u0142u w \u0141odzi, a wiele przedsi\u0119biorstw ca\u0142kowicie wstrzyma\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej wielu Niemc\u00f3w opu\u015bci\u0142o \u0141\u00f3d\u017a.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach mi\u0119dzywojennych \u0141\u00f3d\u017a sta\u0142a si\u0119 stolic\u0105 wojew\u00f3dztwa \u0142\u00f3dzkiego. W tym okresie miasto boryka\u0142o si\u0119 z wieloma problemami gospodarczymi i spo\u0142ecznymi. Poziom \u017cycia wyra\u017anie si\u0119 obni\u017cy\u0142, a ze wzgl\u0119du na brak odpowiedniej infrastruktury by\u0142y mocno odczuwalne problemy takie jak zanieczyszczenie powietrza i oczyszczanie \u015bciek\u00f3w. Jednocze\u015bnie znacznie przyspieszy\u0142 rozw\u00f3j kulturalny miasta: powsta\u0142y plac\u00f3wki o\u015bwiatowe i naukowe, a tak\u017ce muzea, galerie sztuki i biblioteki.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Lodz_w_czasie_II_wojny_swiatowej\"><\/span>\u0141\u00f3d\u017a w czasie II wojny \u015bwiatowej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"610\" src=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-16.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3672\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-16.png 1000w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-16-300x183.png 300w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-16-768x468.png 768w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-16-696x425.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w \u0141odzi mieszka\u0142o ponad 600 tys. os\u00f3b. Ponad po\u0142ow\u0119 z nich stanowili Polacy, 35% &#8211; \u017bydzi, a 10% &#8211; Niemcy.<\/p>\n\n\n\n<p>9 wrze\u015bnia 1939 roku, mimo zaciek\u0142ego oporu wojsk polskich, do \u0141odzi wkroczy\u0142y wojska hitlerowskie &#8211; w ten spos\u00f3b przemys\u0142owy o\u015brodek Polski znalaz\u0142 si\u0119 pod okupacj\u0105 nazistowsk\u0105. Nazi\u015bci nawet na jaki\u015b czas przemianowali \u0141\u00f3d\u017a na Litzmannstadt na cze\u015b\u0107 niemieckiego genera\u0142a Karla von Litzmanna.<\/p>\n\n\n\n<p>II wojna \u015bwiatowa przynios\u0142a \u0142odzianom wiele cierpie\u0144. Ludno\u015b\u0107 zosta\u0142a poddana germanizacji, zamkni\u0119to wszystkie polskie i \u017cydowskie instytucje, zdelegalizowano polsk\u0105 pras\u0119. Polak\u00f3w zacz\u0119li wywozi\u0107 do Niemiec na roboty przymusowe, a nawet mordowali i prze\u015bladowali przedstawicieli inteligencji.<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto hitlerowcy utworzyli \u0142\u00f3dzkie getto, w kt\u00f3rym zosta\u0142o wysiedlono ponad 200 tys. \u017byd\u00f3w, a tak\u017ce Rom\u00f3w i Polak\u00f3w. W latach okupacji niemieckiej przez nazist\u00f3w zgin\u0119\u0142o w mie\u015bcie 300 tys. \u017byd\u00f3w i 120 tys. Polak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Lodz_powojenna\"><\/span>\u0141\u00f3d\u017a powojenna<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej \u0141\u00f3d\u017a przez kilka lat by\u0142a stolic\u0105 Polski, gdy\u017c Warszawa by\u0142a mocno zniszczona. Przed odbudow\u0105 Warszawy funkcjonowa\u0142a tu wi\u0119kszo\u015b\u0107 instytucji pa\u0144stwowych i rz\u0105d RP.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 1944-1989 Polska by\u0142a podporz\u0105dkowana Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu. W tym okresie \u0142\u00f3dzki przemys\u0142 i przedsi\u0119biorstwa zosta\u0142y upa\u0144stwowione.<\/p>\n\n\n\n<p>Powojenna odbudowa miasta odby\u0142a si\u0119 zgodnie z Kart\u0105 Ate\u0144sk\u0105, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 ludno\u015b\u0107 ze starej cz\u0119\u015bci miasta przenios\u0142a si\u0119 do nowych osiedli mieszkaniowych, kt\u00f3rych intensywn\u0105 zabudow\u0119 kontynuowano w latach 60. i 90. ubieg\u0142ego wieku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Lodz_w_latach_80_i_90_XX_wieku\"><\/span>\u0141\u00f3d\u017a w latach 80. i 90. XX wieku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku lat 80. praktycznie ca\u0142a Polska, a \u0141\u00f3d\u017a nie by\u0142a wyj\u0105tkiem, by\u0142a ogarni\u0119ta protestami z powodu spadku poziomu \u017cycia ludno\u015bci. Rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 tworzenie niezale\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. W po\u0142owie 1981 roku w \u0141odzi odbywa\u0142y si\u0119 masowe demonstracje g\u0142odowe matek z dzie\u0107mi w w\u00f3zkach. P\u00f3\u017aniej do \u017c\u0105da\u0144 ekonomicznych i spo\u0142ecznych protestant\u00f3w dodano r\u00f3wnie\u017c polityczne.<\/p>\n\n\n\n<p>W czerwcu 1989 roku odby\u0142y si\u0119 w Polsce pierwsze cz\u0119\u015bciowo wolne wybory, w kt\u00f3rych zwi\u0105zek zawodowy \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d pokona\u0142 komunist\u00f3w. Pierwszym przyw\u00f3dc\u0105 niepodleg\u0142ej postkomunistycznej Polski by\u0142 Lech Wa\u0142\u0119sa, r\u00f3wnie\u017c przyw\u00f3dca \u201eSolidarno\u015bci\u201d, laureat Nagrody Nobla.<\/p>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku lat 90. \u0141\u00f3d\u017a prze\u017cywa\u0142a kryzys gospodarczy, co przyczyni\u0142o si\u0119 do znacznego zmniejszenia ludno\u015bci miasta.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zrewitalizowana_Lodz\"><\/span>Zrewitalizowana \u0141\u00f3d\u017a<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1600\" height=\"900\" src=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-17.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3675\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-17.png 1600w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-17-300x169.png 300w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-17-768x432.png 768w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-17-1536x864.png 1536w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-17-696x392.png 696w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/01\/image-17-1068x601.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Kryzys lat 90. i upadek przedsi\u0119biorstw bole\u015bnie uderzy\u0142 w przemys\u0142ow\u0105 \u0141\u00f3d\u017a. Fabryki, zak\u0142ady i manufaktury, kt\u00f3re kiedy\u015b przynosi\u0142y zyski, by\u0142y puste. Dlatego w\u0142adze miasta postanowi\u0142y spr\u00f3bowa\u0107 da\u0107 nowe \u017cycie dawnym obiektom przemys\u0142owym miasta. Na prze\u0142omie tysi\u0105cleci rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces rewitalizacji &#8211; powrotu do \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p>Na terenach fabryk i zak\u0142ad\u00f3w ubieg\u0142ego stulecia pojawia\u0142y si\u0119 muzea, teatry, kina, restauracje i inne instytucje. Wi\u0119c przemys\u0142owi giganci miasta dostali nowe \u017cycie. A \u0141\u00f3d\u017a sta\u0142a si\u0119 miastem kontrast\u00f3w, gdzie przesz\u0142o\u015b\u0107 przeplata si\u0119 z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105, przemys\u0142owe obiekty z luksusowymi pa\u0142acami, a dawne fabryki z zielonymi parkam<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0141\u00f3d\u017a po\u0142o\u017cona jest w samym centrum Polski. W XIX wieku \u0141\u00f3d\u017a z ma\u0142ego prowincjonalnego miasteczka przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w pot\u0119\u017cny o\u015brodek przemys\u0142owy Polski. Nazwa miasta wywodzi si\u0119 od s\u0142owa \u201e\u0142\u00f3dka\u201d, a pierwsze wzmianki pisemne o \u0141odzi pochodz\u0105 z dokument\u00f3w XIV wieku. \u0141\u00f3d\u017a ma wielonarodow\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 &#8211; histori\u0119 miasta wsp\u00f3\u0142tworzyli Niemcy, Polacy, \u017bydzi, Rosjanie i Czesi. Po [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":315,"featured_media":2340,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1117],"tags":[2458,2780,2538,2464,2474,2457,2781,2459,2463,2779,2782,2461,2465,2460,2462,2783],"moimportance":[33],"motype":[1122],"moformat":[22],"class_list":{"0":"post-3662","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-architektura","8":"tag-architektura-lodzi","9":"tag-budowa-miasta-lodzi","10":"tag-ciekawostki-o-lodzi","11":"tag-ciekawostki-o-miescie-lodzi","12":"tag-co-zobaczyc-w-lodzi","13":"tag-historia-lodzi","14":"tag-historia-rozwoju-miasta","15":"tag-jakim-bylo-miasto-lodz","16":"tag-klimat-miasta-lodzi","17":"tag-legendy-o-lodzi-2","18":"tag-lodz-w-latach-wojny","19":"tag-lodz-w-xx-wieku","20":"tag-lodzka-infrastruktura","21":"tag-rozwoj-lodzi","22":"tag-starozytne-miasto-lodz","23":"tag-wojna-w-lodzi","24":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","25":"motype-eternal","26":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/315"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3662"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3678,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3662\/revisions\/3678"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3662"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3662"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3662"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}