{"id":3920,"date":"2023-01-23T14:48:26","date_gmt":"2023-01-23T13:48:26","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz-future.eu\/?p=3920"},"modified":"2023-02-20T22:47:58","modified_gmt":"2023-02-20T21:47:58","slug":"kaplica-karola-scheiblera-w-lodzi-jedno-z-najwiekszych-dziel-architektury-cmentarnej-na-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-kaplica-karola-scheiblera-w-lodzi-jedno-z-najwiekszych-dziel-architektury-cmentarnej-na-swiecie","title":{"rendered":"Kaplica Karola Scheiblera w \u0141odzi &#8211; jedno z najwi\u0119kszych dzie\u0142 architektury cmentarnej na \u015bwiecie"},"content":{"rendered":"\n<p>W\u015br\u00f3d majestatycznych obiekt\u00f3w architektonicznych staro\u017cytno\u015bci i licznych wspania\u0142ych \u015bwi\u0105ty\u0144, ma\u0142o kto zwraca uwag\u0119 na mniej widoczn\u0105 architektur\u0119 &#8211; obiekty cmentarne. Cho\u0107 s\u0105 znacznie mniejsze, s\u0105 r\u00f3wnie wyj\u0105tkowe i cenne, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o architektur\u0119 cmentarn\u0105 z przesz\u0142o\u015bci &#8211; informuje <a href=\"http:\/\/lodz-future.eu\">lodz-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0141\u00f3d\u017a ma r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 architektur\u0119 cmentarn\u0105, kt\u00f3ra zas\u0142uguje na uwag\u0119. Przede wszystkim mowa o kaplicy Karola Scheiblera, za\u0142o\u017cyciela industrialnej \u0141odzi, jednego z najwi\u0119kszych przemys\u0142owc\u00f3w w historii i &#8222;kr\u00f3la bawe\u0142ny&#8221;. Przeczytaj poni\u017cszy artyku\u0142, aby dowiedzie\u0107 si\u0119 co czyni ten obiekt wyj\u0105tkowym, jaka by\u0142a jego historia i inne ciekawostki dotycz\u0105ce kaplicy.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_68_1 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a0abcdf8db1c\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a0abcdf8db1c\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-kaplica-karola-scheiblera-w-lodzi-jedno-z-najwiekszych-dziel-architektury-cmentarnej-na-swiecie\/#Historia_pochowku_lodzkiego_krola_bawelny\" title=\"Historia poch\u00f3wku \u0142\u00f3dzkiego kr\u00f3la bawe\u0142ny\">Historia poch\u00f3wku \u0142\u00f3dzkiego kr\u00f3la bawe\u0142ny<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-kaplica-karola-scheiblera-w-lodzi-jedno-z-najwiekszych-dziel-architektury-cmentarnej-na-swiecie\/#Wartosc_architektoniczna_dziela\" title=\"Warto\u015b\u0107 architektoniczna dzie\u0142a\">Warto\u015b\u0107 architektoniczna dzie\u0142a<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-kaplica-karola-scheiblera-w-lodzi-jedno-z-najwiekszych-dziel-architektury-cmentarnej-na-swiecie\/#Historia_kaplicy_w_pierwszych_latach_istnienia\" title=\"Historia kaplicy w pierwszych latach istnienia\">Historia kaplicy w pierwszych latach istnienia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-kaplica-karola-scheiblera-w-lodzi-jedno-z-najwiekszych-dziel-architektury-cmentarnej-na-swiecie\/#Kaplica_po_II_wojnie_swiatowej\" title=\"Kaplica po II wojnie \u015bwiatowej\">Kaplica po II wojnie \u015bwiatowej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/eternal-kaplica-karola-scheiblera-w-lodzi-jedno-z-najwiekszych-dziel-architektury-cmentarnej-na-swiecie\/#Odbudowa_kaplicy\" title=\"Odbudowa kaplicy\">Odbudowa kaplicy<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Historia_pochowku_lodzkiego_krola_bawelny\"><\/span>Historia poch\u00f3wku \u0142\u00f3dzkiego kr\u00f3la bawe\u0142ny<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"538\" src=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-22.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3921\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-22.png 1024w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-22-300x158.png 300w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-22-768x404.png 768w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-22-696x366.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Opowiadaj\u0105c o historii zabytkowej kaplicy, wypada te\u017c wspomnie\u0107 o cz\u0142owieku, dzi\u0119ki kt\u00f3remu pojawi\u0142a si\u0119 ona na jednym z \u0142\u00f3dzkich cmentarzy. Cho\u0107 Karol Scheibler by\u0142 cz\u0142owiekiem wp\u0142ywowym, kt\u00f3rego sta\u0107 by\u0142o na wysokiej jako\u015bci opiek\u0119 medyczn\u0105 (co w tamtych czasach by\u0142o rzadko\u015bci\u0105), \u017cy\u0142 do\u015b\u0107 kr\u00f3tko.<\/p>\n\n\n\n<p>Tw\u00f3rca \u0142\u00f3dzkiego przemys\u0142u zmar\u0142 nagle w wieku zaledwie 61 lat. Wdowa po nim, kochaj\u0105ca kobieta, Anna Werner, postanowi\u0142a odda\u0107 ho\u0142d swojemu zmar\u0142emu m\u0119\u017cowi. Anna zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do s\u0142ynnego architekta Hilarego Majewskiego, kt\u00f3ry w tamtym czasie zas\u0142yn\u0105\u0142 z szeregu zrealizowanych z sukcesem projekt\u00f3w w \u0141odzi (przypisuje mu si\u0119 ukszta\u0142towanie wygl\u0105du miasta, jaki znaj\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni).<\/p>\n\n\n\n<p>Hilary Majewski zgodzi\u0142 si\u0119 na pro\u015bb\u0119 Anny Werner, aby stworzy\u0107 wspania\u0142\u0105 kaplic\u0119 ku czci zmar\u0142ego fabrykanta. W 1883 roku og\u0142osi\u0142 konkurs na projekt kaplicy-mauzoleum. Konkurs by\u0142 dobrze nag\u0142o\u015bniony &#8211; do jury wp\u0142yn\u0119\u0142o jedena\u015bcie propozycji, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wybrano prac\u0119 Jana Hinza z Warszawy. Wybredna wdowa nie zaakceptowa\u0142a jednak jego pomys\u0142u, wi\u0119c w tym samym roku zorganizowano kolejny konkurs architektoniczny na stworzenie pami\u0105tkowej kaplicy. Ostatecznie, mimo licznych prac utalentowanych architekt\u00f3w z r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w Polski, wdowa Anna &#8222;odrzuci\u0142a&#8221; i ten konkurs.<\/p>\n\n\n\n<p>Ostatecznie w 1885 roku projekt budowy kaplicy Karola Scheiblera zlecono projektantowi i budowniczemu Edwardowi Lilpopowi z Warszawy. On z kolei zaprosi\u0142 do wsp\u00f3\u0142pracy architekta i konserwatora J\u00f3zefa Dzieko\u0144skiego. Razem tym dw\u00f3m ekspertom uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 co\u015b naprawd\u0119 wyj\u0105tkowego &#8211; niesamowit\u0105 kaplic\u0119, kt\u00f3ra zadziwia nawet wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wartosc_architektoniczna_dziela\"><\/span>Warto\u015b\u0107 architektoniczna dzie\u0142a<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"522\" height=\"723\" src=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-23.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3924\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-23.png 522w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-23-217x300.png 217w\" sizes=\"auto, (max-width: 522px) 100vw, 522px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Kaplica zosta\u0142a wzniesiona na dw\u00f3ch kondygnacjach &#8211; pierwsze pi\u0119tro sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z dw\u00f3ch krypt, drugie pi\u0119tro stanowi\u0142a naziemna kaplica cmentarna. \u015aciany wykonane s\u0105 ze zwyk\u0142ych cegie\u0142, a na zewn\u0105trz, dla uzyskania bardziej reprezentacyjnego i wyrafinowanego wygl\u0105du, wy\u0142o\u017cone s\u0105 kamieniami.<\/p>\n\n\n\n<p>Kaplica ma p\u0142ask\u0105 bry\u0142\u0119, a na jej szczycie wznosi si\u0119 a\u017curowa kamienna wie\u017ca, osi\u0105gaj\u0105ca d\u0142ugo\u015b\u0107 prawie czterdziestu metr\u00f3w. Podstaw\u0105 tej budowli s\u0105 elementy rze\u017abiarskie &#8211; figury o\u015bmiu anio\u0142\u00f3w graj\u0105cych muzyk\u0119. Elementy te zosta\u0142y stworzone przez znanego warszawskiego rze\u017abiarza Andrzeja Pruszy\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Okna kaplicy ozdobione s\u0105 witra\u017cami, a dach pokryty jest szkockim \u0142upkiem. Dodatkowe elementy kaplicy, jak kraty, krzy\u017ce itp. wykonane zosta\u0142y z kutego \u017celaza. By\u0142 to kosztowny projekt architektury cmentarnej, kt\u00f3ry ma bardzo ma\u0142o podobnych analog\u00f3w w Europie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Historia_kaplicy_w_pierwszych_latach_istnienia\"><\/span>Historia kaplicy w pierwszych latach istnienia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"240\" height=\"331\" src=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-24.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3927\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-24.png 240w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-24-218x300.png 218w\" sizes=\"auto, (max-width: 240px) 100vw, 240px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Po \u017cmudnych pracach przy budowie kaplicy, wczesn\u0105 jesieni\u0105 1888 roku zosta\u0142a ona po\u015bwi\u0119cona. Po\u015bwi\u0119cenia pami\u0105tkowego budynku dokona\u0142a r\u00f3wnie\u017c znana osoba &#8211; wieloletni proboszcz parafii \u015bw. Jana w \u0141odzi, pastor, superintendent diecezji piotrkowskiej Wilhelm Angerstein. W po\u015bwi\u0119ceniu wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 kilkuset mieszka\u0144c\u00f3w \u0141odzi i okolic, a tak\u017ce rodzina zmar\u0142ego kr\u00f3la bawe\u0142ny.<\/p>\n\n\n\n<p>O po\u015bwi\u0119ceniu tak okaza\u0142ej budowli na cmentarzu dos\u0142ownie hucza\u0142o w \u00f3wczesnej polskiej prasie. Wed\u0142ug jednej z publikacji kaplica by\u0142a najdro\u017cszym zabytkiem powsta\u0142ym w ca\u0142ym kraju. Inni pisali, \u017ce to wyj\u0105tkowy wytw\u00f3r architektury cmentarnej.<\/p>\n\n\n\n<p>Kaplica zosta\u0142a zaprojektowana nie tylko dla samego Karola Scheiblera. P\u00f3\u017aniej sta\u0142a si\u0119 miejscem spoczynku dw\u00f3ch jego syn\u00f3w, kt\u00f3rzy zmarli w m\u0142odym wieku, a tak\u017ce miejscem poch\u00f3wku wdowy po Karolu &#8211; Anny oraz jego syna Karola Scheiblera II, kt\u00f3ry zas\u0142yn\u0105\u0142 jako nast\u0119pca ojca.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kaplica_po_II_wojnie_swiatowej\"><\/span>Kaplica po II wojnie \u015bwiatowej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"506\" src=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-25.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3930\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-25.png 900w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-25-300x169.png 300w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-25-768x432.png 768w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-25-696x391.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Przez d\u0142ugi czas kaplica Karola Scheiblera sta\u0142a nienaruszona na Starym Cmentarzu w \u0141odzi. Dzielnie sta\u0142a w trudnym okresie I wojny \u015bwiatowej i w latach mi\u0119dzywojennych, ale nie trwa\u0142o to d\u0142ugo &#8211; II wojna \u015bwiatowa i kolejne lata okaza\u0142y si\u0119 bezlitosne dla zabytku.<\/p>\n\n\n\n<p>Po 1945 roku kaplic\u0119 spotka\u0142 tragiczny los. Budynek, podobnie jak reszta Starego Cmentarza, zosta\u0142 ca\u0142kowicie zdewastowany i spl\u0105drowany. To w\u0142a\u015bnie \u0142\u00f3dzki Stary Cmentarz, na kt\u00f3rym pochowano wiele znamienitych os\u00f3b i znacz\u0105cych w historii miasta, pad\u0142 pod celownikiem bezkarnych szabrownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Wtedy przest\u0119pcy zbezcze\u015bcili i zniszczyli szcz\u0105tki zmar\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w rodziny Karola Scheiblera, a tak\u017ce zniszczyli trumny. Sta\u0142o si\u0119 tak, poniewa\u017c parafia, kt\u00f3ra opiekowa\u0142a si\u0119 cmentarzem by\u0142a bardzo ma\u0142a i nie mog\u0142a dok\u0142adnie monitorowa\u0107 stanu cmentarza i poch\u00f3wk\u00f3w na jego terenie. W\u0142adze lokalne w og\u00f3le nie dba\u0142y o zachowanie dziedzictwa historycznego, wi\u0119c w \u017caden spos\u00f3b nie chroni\u0142y terenu cmentarza.<\/p>\n\n\n\n<p>Z ka\u017cdym rokiem po straszliwej grabie\u017cy stan kaplicy tylko si\u0119 pogarsza\u0142. Dopiero w latach siedemdziesi\u0105tych w\u0142adze zaj\u0119\u0142y si\u0119 zabytkiem architektury &#8211; przeprowadzi\u0142y inwentaryzacj\u0119, a nawet utworzy\u0142y specjaln\u0105 fundacj\u0119 dla ratowania kaplicy Scheiblera.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie uchroni\u0142o to jednak budynku przed zniszczeniem. Z czasem kaplica traci\u0142a coraz wi\u0119cej cennych historycznych detali &#8211; w szczeg\u00f3lno\u015bci spad\u0142y na ziemi\u0119 anio\u0142y, kt\u00f3re majestatycznie zdobi\u0142y wie\u017c\u0119 budynku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Odbudowa_kaplicy\"><\/span>Odbudowa kaplicy<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"525\" src=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-26.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3933\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-26.png 700w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-26-300x225.png 300w, https:\/\/cdn.lodz-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/40\/2023\/02\/image-26-696x522.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Dopiero po 1991 roku zwr\u00f3cono uwag\u0119 na cenny zabytek architektury cmentarnej. W\u00f3wczas podj\u0119to decyzj\u0119 o przeprowadzeniu gruntownej przebudowy kaplicy &#8211; przede wszystkim wymieniono pokrycie dachowe, aby zabezpieczy\u0107 je przed zniszczeniem i upadkiem. Ponadto powsta\u0142 wst\u0119pny plan ca\u0142kowitej przebudowy kaplicy, jednak plany te nie mog\u0142y by\u0107 w\u00f3wczas zrealizowane ze wzgl\u0119du na brak funduszy.<\/p>\n\n\n\n<p>Dopiero na prze\u0142omie wiek\u00f3w powr\u00f3cono do pomys\u0142u odbudowy kaplicy. W 2000 r. za\u0142o\u017cono odr\u0119bne stowarzyszenie, kt\u00f3rego celem jest ochrona kaplicy, a w 2003 r. oficjalnie powo\u0142ano fundacj\u0119, kt\u00f3rej celem jest pozyskanie \u015brodk\u00f3w na realizacj\u0119 plan\u00f3w odbudowy. To w\u0142a\u015bnie ta fundacja jest odpowiedzialna za pozyskiwanie funduszy i aktywne dzia\u0142ania na rzecz odrestaurowania Kaplicy Scheiblera.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki staraniom towarzystwa i fundacji uda\u0142o si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 autentyczny napis nad wej\u015bciem do kaplicy, kt\u00f3ry g\u0142osi\u0142, \u017ce zosta\u0142a ona wybudowana ku pami\u0119ci \u0142\u00f3dzkiego kr\u00f3la bawe\u0142ny. Napis ten zosta\u0142 zniszczony przez wojska niemieckie i zast\u0105piony podobnym w j\u0119zyku niemieckim.<\/p>\n\n\n\n<p>W 2006 roku kaplica Karola Scheiblera zosta\u0142a wpisana na list\u0119 setek zabytk\u00f3w \u015bwiata, kt\u00f3rym grozi znikni\u0119cie z mapy naszej planety. Lista jest corocznie aktualizowana, a World Monuments Fund w Nowym Jorku og\u0142asza najbardziej zagro\u017cone zabytki \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<p>Istotnym wydarzeniem by\u0142a odbudowa cennej wie\u017cy kaplicy. Zamurowane niegdy\u015b okna wymieniono na przeszklone, odrestaurowano dach i prezbiterium.<\/p>\n\n\n\n<p>Kaplica pozostaje wyj\u0105tkowym miejscem pami\u0119ci o s\u0142ynnym fabrykancie i jego rodzinie, kt\u00f3rzy w\u0142o\u017cyli wiele wysi\u0142ku w rozw\u00f3j i budow\u0119 \u0141odzi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W\u015br\u00f3d majestatycznych obiekt\u00f3w architektonicznych staro\u017cytno\u015bci i licznych wspania\u0142ych \u015bwi\u0105ty\u0144, ma\u0142o kto zwraca uwag\u0119 na mniej widoczn\u0105 architektur\u0119 &#8211; obiekty cmentarne. Cho\u0107 s\u0105 znacznie mniejsze, s\u0105 r\u00f3wnie wyj\u0105tkowe i cenne, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o architektur\u0119 cmentarn\u0105 z przesz\u0142o\u015bci &#8211; informuje lodz-future.eu. \u0141\u00f3d\u017a ma r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 architektur\u0119 cmentarn\u0105, kt\u00f3ra zas\u0142uguje na uwag\u0119. Przede wszystkim mowa o kaplicy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":321,"featured_media":3728,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1117],"tags":[2458,2464,2474,2991,2457,2989,2459,2987,2988,2992,2993,2463,2461,2460,2462,2990],"motype":[1122],"moformat":[22],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-3920","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-architektura","8":"tag-architektura-lodzi","9":"tag-ciekawostki-o-miescie-lodzi","10":"tag-co-zobaczyc-w-lodzi","11":"tag-historia-kaplicy-w-pierwszych-latach-istnienia","12":"tag-historia-lodzi","13":"tag-historia-pochowku-lodzkiego-krola-bawelny","14":"tag-jakim-bylo-miasto-lodz","15":"tag-kaplica-karola-scheiblera","16":"tag-kaplica-karola-scheiblera-w-lodzi","17":"tag-kaplica-po-ii-wojnie-swiatowej","18":"tag-karol-scheibler","19":"tag-klimat-miasta-lodzi","20":"tag-lodz-w-xx-wieku","21":"tag-rozwoj-lodzi","22":"tag-starozytne-miasto-lodz","23":"tag-wartosc-architektoniczna-dziela","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka","26":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3920","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/321"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3920"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3920\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3936,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3920\/revisions\/3936"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3920"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3920"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3920"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}